دامنه را بخوانید، نه ظاهر صفحه را
درگاه پرداخت واقعی همیشه زیر shaparak.ir است. لوگو و رنگ بانک را هر کسی میتواند کپی کند.
هوش مصنوعی که روی همین رایانه کار میکند و تهدید تازه را پیش از امضای ویروس میشناسد.
بخشی از نسخهی حرفهای؛ تحلیل عمیق با لایسنس خریداریشده. ۱۴ روز رایگان امتحان کنید.
آموزش امنیت پرداخت
بیشتر سرقتهای کارت بانکی در ایران با یک لینک شروع میشود: پیامک ابلاغیه، یارانه، جریمه یا یک فروشگاه ارزان. در این راهنما یاد میگیرید فیشینگ چطور کار میکند، شاپرک چه نقشی در امنیت پرداخت دارد و در چند ثانیه درگاه جعلی را از درگاه واقعی تشخیص دهید.
زمان مطالعه: ۷ دقیقه بهروزرسانی: آبان ۱۴۰۵
درگاه پرداخت واقعی همیشه زیر shaparak.ir است. لوگو و رنگ بانک را هر کسی میتواند کپی کند.
ابلاغیهی ثنا، یارانه و جریمه هیچوقت شما را به پرداخت از طریق لینک کوتاه پیامکی نمیفرستند.
هیچ بانک، پشتیبان یا فروشندهای رمز پویا یا کد تأیید شما را نمیخواهد؛ هر کس خواست، کلاهبردار است.
فیشینگ (Phishing) نوعی کلاهبرداری اینترنتی است که در آن مهاجم خودش را یک سازمان معتبر جا میزند (بانک، درگاه پرداخت، سامانهی ثنا، یارانه، ادارهی مالیات، یک فروشگاه اینترنتی یا حتی پشتیبانی تلگرام) تا شما با دست خودتان اطلاعات حساس را در صفحهی او وارد کنید. این اطلاعات معمولاً شمارهی کارت، تاریخ انقضا، CVV2، رمز دوم یا رمز پویا، رمز اینترنتبانک و کدهای تأیید پیامکی است.
نام فیشینگ از واژهی انگلیسی «ماهیگیری» (fishing) گرفته شده است: کلاهبردار طعمهای جذاب یا ترسناک میاندازد و منتظر میماند کسی آن را بگیرد. برخلاف ویروسها، فیشینگ معمولاً هیچ ضعفی در رایانه یا گوشی شما لازم ندارد؛ هدفش اعتماد و عجلهی خود شماست. به همین دلیل آنتیویروس سنتی همیشه نمیتواند جلویش را بگیرد و شناختن نشانههایش مهمترین دفاع است.
| روش | نمونه | نشانهی اصلی |
|---|---|---|
| پیامک فیشینگ (اسمیشینگ) | ابلاغیهی ثنا، یارانه، سهام عدالت، جریمهی رانندگی | لینک کوتاه یا دامنهای غیر از .gov.ir و .ir رسمی، شمارهی فرستندهی شخصی |
| درگاه پرداخت جعلی | صفحهای با لوگوی شاپرک یا بانک برای پرداخت هزینه | دامنه به .shaparak.ir ختم نمیشود |
| فروشگاه و آگهی جعلی | کالای خیلی ارزان در اینستاگرام یا سایت تازهساز | فشار برای پرداخت سریع، نبود نماد اعتماد واقعی |
| برنامهی جعلی | نسخهی «طلایی» تلگرام، فیلترشکن رایگان، برنامهی ابلاغیه | فایل نصبی خارج از فروشگاه رسمی، درخواست دسترسی به پیامک |
| مهندسی اجتماعی تلفنی | «از بانک تماس میگیرم، کدی که برایتان آمد را بخوانید» | هر درخواستی برای کد تأیید یا رمز پویا |
دربارهی پیامکهای ابلاغیه و یارانه، نمونههای واقعی را در مطلب پیامک ابلاغیه ثنا و یارانه جعلی و دربارهی برنامههای تقلبی در مطلب تلگرام و فیلترشکن جعلی بخوانید.
شاپرک (شبکهی الکترونیکی پرداخت کارت) زیرساختی است که زیر نظر بانک مرکزی، تراکنشهای کارت بانکی را میان شرکتهای پرداخت (PSP) و بانکها جابهجا میکند. هر خرید اینترنتی با کارت عضو شتاب، از یکی از درگاههای پرداختی میگذرد که در شاپرک ثبت شدهاند.
نکتهی کلیدی برای کاربر این است: صفحهی وارد کردن اطلاعات کارت در همهی درگاههای رسمی، زیر دامنهی shaparak.ir باز میشود. فروشگاه اینترنتی هر چه باشد، وقتی دکمهی «پرداخت» را میزنید باید به نشانیای مثل https://xxx.shaparak.ir/... منتقل شوید. این قاعده سادهترین و مطمئنترین راه تشخیص درگاه جعلی است، چون کلاهبردار نمیتواند زیردامنهای از shaparak.ir بسازد.
سرعت در این لحظه از همه چیز مهمتر است. این کارها را به همین ترتیب انجام دهید:
افزونهی مرورگر پدیدبان (برای Chrome، Edge و مرورگرهای مشابه) همان بررسیهایی را که در بالا خواندید، بهصورت خودکار و پیش از وارد کردن اطلاعات کارت انجام میدهد:
برنامهی پدیدبان برای ویندوز هم با «بررسی لینک» و «بازرس دانلود» جلوی لینکها و فایلهای نصبی جعلی را میگیرد. دریافت رایگان پدیدبان
فیشینگ یعنی کلاهبرداری با جعل هویت: کسی خودش را بانک، درگاه پرداخت، سامانهی دولتی یا یک فروشگاه جا میزند تا شما شمارهی کارت، رمز پویا، رمز حساب یا کد تأیید را با دست خودتان در صفحهی او وارد کنید.
درگاههای پرداخت اینترنتی در ایران زیر دامنهی رسمی shaparak.ir کار میکنند. نشانی صفحه باید با https شروع شود و بخش دامنه دقیقاً به .shaparak.ir ختم شود. دامنههایی مثل shaparak-ir.com یا shaparrak.ir جعلیاند.
فوراً از طریق اپلیکیشن یا تلفن بانک کارت را مسدود کنید یا رمز دوم را عوض کنید، رمز اینترنتبانک را تغییر دهید، کد تأیید پیامکی را به هیچکس ندهید و موضوع را به پلیس فتا (۰۹۶۳۸۰ یا cyberpolice.ir) گزارش کنید.
نه. https فقط یعنی ارتباط شما با همان سایت رمزگذاری شده است؛ سایتهای فیشینگ هم بهراحتی گواهی https میگیرند. چیزی که باید بررسی کنید نام دامنه است، نه فقط قفل.
رمز پویا خطر را کم میکند، چون رمز ثابت دوم دیگر به کار نمیآید. اما اگر رمز پویا را در صفحهی جعلی وارد کنید، کلاهبردار در همان چند دقیقه میتواند با آن خرید کند. رمز پویا را فقط در درگاه رسمی شاپرک وارد کنید.
افزونهی مرورگر پدیدبان نشانی صفحهی پرداخت را با دامنهی رسمی شاپرک میسنجد، دامنههای شبیه شاپرک و سایتهای فیشینگ شناختهشده را پیش از وارد کردن اطلاعات کارت میبندد و اگر صفحهای بدون https فرم کارت بانکی داشته باشد هشدار میدهد. این بررسیها داخل مرورگر خودتان انجام میشود.