امنیت وایفای خانگی: هفت تنظیم مودم که شبکهی خانه را امن میکند
امنیت وایفای خانگی با هفت تنظیم سادهی مودم تأمین میشود: رمزنگاری WPA3 یا WPA2، تغییر رمز وایفای و رمز مدیریت، خاموش کردن WPS و بهروزرسانی مودم.
در این مطلب
امنیت وایفای خانگی با چند تنظیم ساده در صفحهی مدیریت مودم تأمین میشود: رمزنگاری WPA2 یا WPA3 را انتخاب کنید، رمز وایفای و رمز ورود به تنظیمات مودم را عوض کنید، قابلیت WPS و مدیریت از راه دور را خاموش کنید و نرمافزار مودم را بهروز نگه دارید. همهی این کارها روی هم حدود پانزده دقیقه وقت میگیرد و به دانش فنی نیاز ندارد.
چرا امنیت وایفای خانگی مهم است
مودم یا روتر (Router) درِ ورودی اینترنت خانه است. گوشی، لپتاپ، تلویزیون هوشمند و دوربین، همه از همین در رد میشوند. اگر کسی به شبکه راه پیدا کند، فقط از اینترنت شما استفاده نمیکند.
آژانس امنیت سایبری آمریکا (CISA) چند خطر را برای شبکهی بیسیمِ بدون محافظت نام میبرد. یکی استفادهی دیگران از اینترنت شماست که ممکن است برای کار غیرقانونی هم باشد. دیگری شنود است: اگر دادهها رمز نشده باشند، فرد دیگری میتواند رمزها یا اطلاعات کارت را ببیند. خطر سوم دسترسی به پوشههایی است که روی شبکه به اشتراک گذاشتهاید.
هیچکدام از اینها دلیل نگرانی نیست. تنظیمهایی که در ادامه میآید جلوی بیشتر این خطرها را میگیرد.
پیش از شروع: ورود به تنظیمات مودم
- با گوشی یا کامپیوتری که به همان وایفای وصل است، مرورگر را باز کنید.
- نشانی مودم را در نوار نشانی بنویسید. در بیشتر مودمها این نشانی
192.168.1.1یا192.168.0.1است. نشانی دقیق معمولاً روی برچسب زیر مودم نوشته شده است. - نام کاربری و رمز مدیریت را وارد کنید. اگر هرگز عوضش نکردهاید، همان است که روی برچسب مودم آمده.
نام منوها در هر برند کمی فرق دارد. اگر گزینهای را پیدا نکردید، نام مدل مودم را در سایت سازنده جستوجو کنید یا از پشتیبانی شرکت اینترنت خود بپرسید.
هفت گام برای امن کردن مودم وایفای
این گامها بر پایهی راهنمای کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) و توصیههای CISA نوشته شدهاند.
- رمزنگاری را روی WPA3 یا WPA2 بگذارید. در بخش Wireless یا Security، گزینهی «WPA3 Personal» را انتخاب کنید. اگر مودم این گزینه را ندارد، «WPA2 Personal» هم قابل قبول است. به گفتهی FTC، مودمی که فقط WPA یا WEP دارد قدیمی است. اول نرمافزارش را بهروز کنید و اگر باز هم گزینهی تازهتری نیامد، وقت عوض کردن مودم است.
- رمز وایفای را عوض کنید. این همان رمزی است که برای وصل شدن به شبکه وارد میکنید. رمزی بلند و یکتا بسازید که جای دیگری به کار نبردهاید. روش سه کلمهی تصادفی را در راهنمای رمز عبور قوی توضیح دادهایم.
- رمز مدیریت مودم را عوض کنید. این رمز با رمز وایفای فرق دارد و برای ورود به صفحهی تنظیمات است. رمز پیشفرض بسیاری از مودمها یکسان است و بهراحتی در اینترنت پیدا میشود. FTC یادآوری میکند که اگر کسی به این صفحه راه پیدا کند، میتواند رمز وایفای را عوض کند و بقیهی تنظیمهای امنیتی را هم برگرداند.
- نام شبکه (SSID) را تغییر دهید. نام پیشفرض معمولاً برند و مدل مودم را نشان میدهد. نامی بگذارید که نام، نشانی یا برند مودم در آن نباشد.
- سه قابلیت را خاموش کنید. FTC پیشنهاد میکند این سه مورد خاموش باشند:
- مدیریت از راه دور (Remote Management): اجازه میدهد تنظیمات مودم از اینترنت تغییر کند.
- WPS: با یک دکمه، دستگاه را بدون وارد کردن رمز وصل میکند.
- UPnP: به دستگاههای شبکه اجازه میدهد یکدیگر را خودکار پیدا کنند. راحت است، اما امنیت را کم میکند.
- نرمافزار مودم (Firmware) را بهروز کنید. در صفحهی تنظیمات دنبال گزینهای مثل Firmware Update یا System Update بگردید، یا تازهترین نسخه را از سایت رسمی سازنده بگیرید. اگر مودم را شرکت اینترنت به شما داده، بپرسید بهروزرسانی خودکار میفرستد یا نه.
- دیوارهی آتش مودم را روشن نگه دارید و از صفحهی مدیریت خارج شوید. بیشتر مودمها دیوارهی آتش (Firewall) داخلی دارند. مطمئن شوید روشن است. بعد از پایان کار هم دکمهی Logout را بزنید تا صفحهی مدیریت باز نماند.
بعد از تغییر رمز وایفای، همهی دستگاهها یک بار قطع میشوند و باید رمز تازه را در آنها وارد کنید. این طبیعی است.
شبکهی مهمان بسازید
اگر مودم شما قابلیت شبکهی مهمان (Guest Network) دارد، آن را با نام و رمز جدا روشن کنید. به گفتهی FTC این کار دو فایده دارد. رمز اصلی شما نزد خودتان میماند. اگر هم گوشی مهمان آلوده باشد، بدافزار به شبکهی اصلی و دستگاههای شما راه پیدا نمیکند.
شبکهی مهمان برای وسایل هوشمند خانه، مثل تلویزیون یا لامپ هوشمند، هم جای مناسبی است.
پنهان کردن نام شبکه و فیلتر MAC لازم است؟
CISA دو کار دیگر را هم پیشنهاد میکند: پخش نشدن نام شبکه و فیلتر نشانی MAC، یعنی فهرستی از دستگاههایی که اجازهی اتصال دارند. راهنمای FTC به این دو اشارهای نکرده است.
اگر حوصلهاش را دارید، انجام دادنشان ضرری ندارد. اما این دو جای رمزنگاری و رمز قوی را نمیگیرند. اگر فقط برای چند کار وقت دارید، اولویت با هفت گام بالاست.
از کجا بفهمیم چه کسی به وایفای وصل است؟
در صفحهی تنظیمات مودم بخشی با نامی مثل Connected Devices، DHCP Clients یا Device List هست که دستگاههای وصل را نشان میدهد. فهرست را با وسایل خانه مقایسه کنید. نام بعضی دستگاهها عجیب است، مثلاً تلویزیون یا پرینتر با نام مدل دیده میشود، پس زود نتیجه نگیرید.
اگر دستگاهی را نشناختید، سادهترین راه این است که رمز وایفای را عوض کنید. با این کار همهی دستگاهها قطع میشوند و فقط کسانی برمیگردند که رمز تازه را دارند.
دستگاههای وصل به شبکه را هم امن نگه دارید
FTC در پایان راهنمایش یادآوری میکند که امنیت شبکه به امنیت دستگاههای وصل به آن بستگی دارد. CISA هم دیوارهی آتش و آنتیویروس بهروز روی خود دستگاهها را توصیه میکند. پس ویندوز، مرورگر و گوشی را بهروز نگه دارید و اشتراکگذاری پوشهها را وقتی لازم ندارید خاموش کنید.
پدیدبان چه کمکی میکند
تنظیمات مودم را باید خودتان انجام دهید و هیچ برنامهای روی کامپیوتر جای آن را نمیگیرد. کمک پدیدبان سمت ویندوز است. بررسی اعتماد شبکه در نسخهی رایگان، هر وقت بخواهید نگاه میکند که گواهیها و تنظیمات DNS کامپیوتر دستکاری نشده باشند. چکاپ امنیتی هم نقاط ضعف تنظیمات ویندوز را با توضیح نشان میدهد. در نسخهی حرفهای، بررسی اعتماد شبکه خودکار و در پسزمینه انجام میشود و «اتصالات شبکه» نشان میدهد کدام برنامهها به اینترنت وصلاند. توضیح بیشتر در راهنمای چکاپ امنیتی هست و برنامه را میتوانید از صفحهی دانلود بگیرید.
پرسشهای رایج
رمز وایفای را هر چند وقت یک بار عوض کنیم؟
اگر رمز بلند و یکتاست و فقط اهل خانه آن را دارند، لازم نیست مرتب عوضش کنید. وقتی عوض کنید که رمز را به افراد زیادی دادهاید، دستگاه ناشناسی در فهرست دیدهاید یا مودم هنوز رمز کارخانه را دارد.
WPA2 بهتر است یا WPA3؟
WPA3 تازهتر است و FTC و CISA هر دو آن را گزینهی اول میدانند. اگر مودم یا دستگاههای قدیمیتر شما از آن پشتیبانی نمیکنند، WPA2 Personal را انتخاب کنید. بعضی مودمها حالت ترکیبی WPA2/WPA3 هم دارند که برای خانهای با دستگاههای قدیمی و جدید مناسب است.
رمز مدیریت مودم را فراموش کردهام. چه کنم؟
بیشتر مودمها دکمهی کوچک Reset دارند که با چند ثانیه نگه داشتن، تنظیمات را به حالت کارخانه برمیگرداند. بعد از آن باید اینترنت را دوباره تنظیم کنید، پس پیش از این کار اطلاعات اتصال را از شرکت اینترنت خود بگیرید.
خاموش کردن WPS مشکلی برای دستگاهها پیش نمیآورد؟
نه. دستگاههایی که قبلاً وصل شدهاند وصل میمانند. فقط برای وصل کردن دستگاه تازه باید رمز وایفای را دستی وارد کنید.
منابع
- کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC): How To Secure Your Home Wi-Fi Network (دسامبر ۲۰۲۲)
- آژانس امنیت سایبری و زیرساخت آمریکا (CISA): Securing Wireless Networks (۱ فوریهی ۲۰۲۱، صفحهی بایگانیشده)