۱۰ نشانهی ویروسی شدن کامپیوتر و کاری که باید همان لحظه بکنید
کند شدن، تبلیغهای ناگهانی، خاموش شدن آنتیویروس یا فن پرسروصدا؟ ده نشانهی ویروسی شدن کامپیوتر را بشناسید و قدمبهقدم سیستم را بررسی و تمیز کنید.
در این مطلب
همهی ویروسها پیام نمیدهند که «آلوده شدهاید». بیشتر بدافزارهای امروزی میخواهند دیده نشوند: بیصدا رمزها را میدزدند، با پردازندهی شما ارز دیجیتال استخراج میکنند یا رایانه را به بخشی از یک شبکهی حمله تبدیل میکنند. ولی تقریباً همیشه ردی میگذارند.
در این مطلب ده نشانهی رایج ویروسی شدن کامپیوتر را میگوییم، اینکه هر کدام چقدر جدی است، و یک برنامهی سادهی قدمبهقدم برای بررسی و پاکسازی.
۱۰ نشانهی ویروسی شدن کامپیوتر
۱. کندی ناگهانی بدون دلیل روشن
اگر رایانهای که دیروز سریع بود امروز کند است و برنامهی تازهای نصب نکردهاید، Task Manager را باز کنید (Ctrl+Shift+Esc) و ستون CPU و Disk را مرتب کنید. فرآیند ناشناسی که مدام بالای فهرست است، مشکوک است.
۲. فن بیوقفه و داغ شدن در حالت بیکار
لپتاپی که وقتی کاری با آن نمیکنید داغ میشود و فنش زوزه میکشد، اغلب ماینر مخفی دارد. ماینرها عمداً وقتی شما پشت سیستم نیستید کار میکنند. در مطلب ماینر مخفی مفصل توضیح دادهایم.
۳. آنتیویروس خاموش شده و روشن نمیشود
این یکی از جدیترین نشانههاست. خیلی از بدافزارها اولین کارشان خاموش کردن Windows Defender یا اضافه کردن یک پوشه به استثناهای آن است. اگر Windows Security میگوید محافظت خاموش است و شما خاموشش نکردهاید، فرض کنید آلودهاید.
۴. تبلیغ و پنجرهی ناخواسته
پنجرههایی که خودبهخود باز میشوند، تبلیغ روی سایتهایی که قبلاً تبلیغ نداشتند، یا اعلانهای عجیب کنار ساعت، معمولاً کار ابزارهای تبلیغاتی (Adware) یا افزونهی مخرب مرورگرند.
۵. صفحهی اصلی یا موتور جستجوی مرورگر عوض شده
اگر مرورگر با صفحهای باز میشود که خودتان انتخاب نکردهاید، یا جستجوها از موتوری ناشناس رد میشوند، یک افزونه یا برنامه تنظیمات را ربوده. افزونههایی که با سیاست سازمانی (Policy) نصب شدهاند حتی دکمهی حذف ندارند. بررسی افزونههای مرورگر را ببینید.
۶. برنامهی ناشناس در اجرای خودکار
در Task Manager › Startup ببینید چه چیزهایی با ویندوز اجرا میشوند. ورودی بینام ناشر، یا ورودیای که به پوشهی Temp یا AppData اشاره میکند، مشکوک است.
۷. فایلها مخفی یا به میانبر تبدیل شدهاند
این امضای ویروس شورتکات است، بهخصوص روی فلش. راهنمای پاک کردن ویروس شورتکات را بخوانید.
۸. اینترنت مصرف عجیب دارد
اگر حجم اینترنت زودتر از معمول تمام میشود یا چراغ مودم وقتی هیچ کاری نمیکنید چشمک میزند، برنامهای در پسزمینه دارد چیزی میفرستد یا دریافت میکند. Resource Monitor (در جستجوی Start بنویسید resmon) سربرگ Network را دارد که نشان میدهد کدام برنامه با اینترنت حرف میزند.
۹. حسابهایتان از جای دیگری باز شده
پیام «ورود از دستگاه جدید» در تلگرام یا جیمیل، یا رمزی که دیگر کار نمیکند، ممکن است نتیجهی رمزدزد (Stealer) روی رایانهی شما باشد که رمزهای ذخیرهشده در مرورگر را برداشته.
۱۰. فایل hosts یا تنظیمات شبکه دستکاری شده
برخی بدافزارها فایل hosts ویندوز را تغییر میدهند تا سایت آنتیویروس یا بانک را به نشانی دیگری ببرند، یا پروکسی و DNS را عوض میکنند تا ترافیک شما از سرور خودشان رد شود. اگر سایت بانک با ظاهری کمی متفاوت باز میشود، جدی بگیرید.
همین حالا چه کنید: برنامهی ۶ قدمی
- از اینترنت جدا شوید اگر نشانههای جدی (۳، ۸ یا ۹) دارید؛ تا بدافزار چیز بیشتری نفرستد.
- اسکن کامل بگیرید. اسکن سریع فقط جاهای رایج را میبیند. اگر بدافزار جلوی آنتیویروس را میگیرد، اسکن آفلاین Microsoft Defender را اجرا کنید که رایانه را ریاستارت میکند و پیش از بالا آمدن ویندوز اسکن میکند. انواع اسکن و انتخاب درست.
- اجرای خودکار را بررسی کنید و هر ورودی ناشناس را غیرفعال کنید.
- افزونههای مرورگر را مرور کنید و هر چیزی که خودتان نصب نکردهاید را حذف کنید.
- رمزها را از یک دستگاه سالم عوض کنید، اول ایمیل، بعد بانک و پیامرسانها، و تأیید دومرحلهای را روشن کنید.
- بهروزرسانی کنید: ویندوز، مرورگر و برنامههای قدیمی که حفره دارند.
پدیدبان این بررسیها را چطور ساده میکند
بیشتر قدمهای بالا در پدیدبان یکجا و فارسیاند، و بخش زیادیشان در نسخهی رایگان:
- چکاپ امنیتی ۱۵ نقطهی حساس ویندوز را میسنجد و نمرهی امنیت میدهد؛ چکاپ امنیتی.
- نگهبان Defender نمیگذارد Defender بیصدا خاموش شود.
- ماینر، کرک و دستکاری hosts را تشخیص میدهد.
- مدیر استارتآپ و بررسی فرآیندها نام سازنده و امضای هر برنامه را نشان میدهند.
- اعتماد شبکه گواهی ریشهی مشکوک، پروکسی و DNS دستکاریشده را پیدا میکند.
- بررسی افزونهها افزونههای خطرناک و نصبشده با Policy را نشان میدهد.
هر تغییری که پدیدبان میدهد هم برگشتپذیر است؛ حتی در نسخهی رایگان.
پرسشهای پرتکرار
کند شدن همیشه یعنی ویروس؟
نه. دیسک پر، برنامههای زیاد در اجرای خودکار، بهروزرسانی ویندوز در پسزمینه یا هارد قدیمی هم کندی میآورند. نشانهی ویروس، کندی ناگهانی و بیدلیل همراه با فرآیند ناشناس است.
نصب دوبارهی ویندوز بهترین راه است؟
مطمئنترین راه است، ولی معمولاً لازم نیست. اسکن آفلاین و پاکسازی اجرای خودکار بیشتر بدافزارها را از بین میبرد. اگر باجافزار یا ابزار کنترل از راه دور (RAT) داشتهاید، نصب دوباره را جدیتر در نظر بگیرید.
گوشی هم میتواند ویروسی شود؟
بله، بهخصوص اندروید با نصب APK از لینک پیامک. پیامک فیشینگ ابلاغیه ثنا را بخوانید.
جمعبندی
خاموش شدن آنتیویروس، فن بیوقفه در حالت بیکار و ورود ناشناس به حسابها سه نشانهایاند که هرگز نباید نادیده بگیرید. با یک اسکن کامل یا آفلاین، مرور اجرای خودکار و افزونهها و عوض کردن رمزها، بیشتر آلودگیها در کمتر از یک ساعت پاک میشوند.